Eerst vliegen, dan sturen

Toen ik zelf begon met leidinggeven, dacht ik dat ik vooral moest laten zien dat ik het aankon. Een vraag? Daar moest een antwoord op komen. Een probleem? Oplossen. En als iemand niet wist wat de volgende stap was, keek die al snel naar mij.

Dat voelde als verantwoordelijkheid nemen. Pas later ontdekte ik dat goed leidinggeven niet betekent dat je overal direct op moet reageren. Soms is het juist belangrijk om eerst even niets te doen. Kijken wat er werkelijk gebeurt, rust bewaren en bepalen wat op dat moment je aandacht nodig heeft.

Eerst vliegen. Dan pas sturen.

Een les uit het vliegen

Wat ik mooi vind aan vliegen, is dat het je dwingt om dingen in de juiste volgorde te doen. Of ik nu zweefvlieg of motorvlieg: als er iets onverwachts gebeurt, is het eerste wat telt dat je het vliegtuig blijft vliegen. Niet meteen alles tegelijk willen oplossen. Eerst zorgen dat je de situatie onder controle hebt.

Aviate, Navigate, Communicate. Eerst vliegen, dan kijken waar je bent en welke koers je kiest. En daarna communiceren als dat nodig is. Eigenlijk heel logisch.

Juist die eenvoud spreekt mij aan. Want ook als leidinggevende heb ik vaak genoeg meegemaakt dat er van alles tegelijk op je afkomt. En ook dan helpt het niet om overal meteen op te reageren. Eerst rust. Eerst overzicht. En dan bepalen wat er werkelijk nodig is.

En op de werkvloer?

In mijn jaren als leidinggevende heb ik vaak genoeg meegemaakt dat er meerdere dingen tegelijk om aandacht vroegen. Een klant die niet tevreden was, resultaten die achterbleven, gedoe in een team of gewoon een dag waarop alles anders liep dan gepland.

Mijn eerste neiging was ook lang: aanpakken en oplossen. Dat had me tenslotte jarenlang geholpen om vooruit te komen. Maar als leidinggevende werkt dat niet altijd. Als jij ieder probleem zelf oplost, wordt het misschien even rustig, maar je helpt je mensen daar niet automatisch mee verder.

Soms is de beste eerste stap daarom verrassend eenvoudig: niet meteen handelen, maar eerst kijken wat er werkelijk aan de hand is.

Aviate — eerst rust en overicht

Aviate betekent voor mij niet dat je achteroverleunt en afwacht. Juist niet. Het betekent dat je eerst probeert te begrijpen wat er werkelijk speelt voordat je in actie komt.

Wat heeft nu echt prioriteit? Waar moet ik zelf iets mee en wat kan iemand anders oppakken? En misschien ook: reageer ik omdat er werkelijk iets moet gebeuren, of omdat ik het ongemakkelijk vind om even niets te doen?

Dat laatste heb ik zelf ook moeten leren. Als je gewend bent verantwoordelijkheid te nemen, voelt snel handelen vaak als goed leiderschap. Maar soms zit leiderschap juist in het bewaren van rust en het niet onmiddellijk geven van het antwoord

Navigate — bepaal je koers

Als je eenmaal overzicht hebt, kun je bepalen wat de volgende stap moet zijn. Niet alles wat urgent voelt, is ook belangrijk. Waar wil je naartoe en wat vraagt op dit moment werkelijk aandacht? Soms betekent koers houden ook dat je bewust iets níét doet.

Communicate — neem mensen mee

Een besluit kan inhoudelijk nog zo goed zijn, als je mensen niet meeneemt wordt het lastig. Dat heb ik zelf ook moeten leren. Uitleggen waarom je een bepaalde richting kiest, luisteren naar andere inzichten en openstaan voor kritische vragen maken een besluit vaak beter.

Reflect — blijf naar jezelf kijken

Na het handelen vind ik het belangrijk om terug te kijken. Wat ging goed? Wat had ik anders kunnen doen? En welk aandeel had ik daar zelf in? Niet om eindeloos terug te kijken, maar om de volgende keer iets bewuster te handelen.