Duidelijkheid geeft richting

Soms denk je dat iets volkomen duidelijk is.

Je hebt erover gesproken. Er zijn afspraken gemaakt. Iedereen weet wat er moet gebeuren.

Dacht je.

Een paar weken later blijkt de praktijk toch anders. Mensen hadden verschillende verwachtingen, afspraken zijn anders geïnterpreteerd of iets wat voor jou vanzelfsprekend leek, was voor een ander helemaal niet zo duidelijk.

Mijn eerste reactie was dan weleens: maar dit hebben we toch afgesproken?

Inmiddels kijk ik er anders naar.

Dat iets voor mij duidelijk is, betekent nog niet dat het voor een ander ook duidelijk is.

Duidelijkheid begint bij jezelf

Als leidinggevende wil je mensen vertrouwen en ruimte geven. Dat vind ik nog steeds belangrijk.

Maar ruimte geven zonder duidelijk te zijn over wat je verwacht, werkt niet. Dan lijkt het misschien alsof je iemand veel vrijheid geeft, terwijl diegene eigenlijk een soort van Yomanda moet zijn en raden wat de bedoeling is.

Wat willen we bereiken?
Wat verwacht ik van jou?
Waar ligt jouw verantwoordelijkheid?
En wanneer is het voor ons allebei goed?

Het lijkt misschien stichting open deur. Toch heb ik vaak genoeg gezien hoe belangrijk juist die gesprekken zijn.

En ook hoe gemakkelijk je ze overslaat.

Niet alles hoeft prettig te zijn

Duidelijk zijn betekent voor mij ook dat je soms iets moet benoemen wat niet goed gaat.

Dat vond ik niet altijd het makkelijkste onderdeel van leidinggeven. Zeker wanneer je iemand waardeert en weet dat diegene zijn best doet.

Dan is het verleidelijk om een boodschap wat zachter te maken. Je begint met wat goed gaat, draait voorzichtig om het onderwerp heen en hoopt eigenlijk dat de ander zelf begrijpt wat je bedoelt.

Maar soms gebeurt dat niet.

Dan heb jij het gevoel dat je duidelijk bent geweest, terwijl de ander naar buiten loopt met een heel andere boodschap.

Daar heeft uiteindelijk niemand iets aan.

Hard met een hart

Ik gebruik daarvoor graag de woorden hard met een hart.

Met hard bedoel ik niet hard tegenover mensen. Ik bedoel duidelijk zijn over de inhoud. Over afspraken, gedrag, verantwoordelijkheid en resultaat.

En met een hart betekent dat je oog houdt voor degene die tegenover je zit.

Je kunt iemand aanspreken op iets wat niet goed gaat en tegelijkertijd respectvol blijven. Je kunt duidelijk zeggen wat je verwacht zonder iemand kleiner te maken. En je kunt luisteren naar iemands verhaal zonder daarmee automatisch je verwachtingen los te laten.

Voor mij horen die twee bij elkaar.

Duidelijkheid en menselijkheid zijn geen tegenpolen.

Ook luisteren hoort bij duidelijkheid

Er zit nog een andere kant aan.

Duidelijk leiderschap betekent niet alleen dat jij goed vertelt wat je wilt. Je moet ook controleren of je elkaar werkelijk hebt begrepen.

Dat vraagt om luisteren en doorvragen.

Hoe kijk jij hiernaar?
Wat heb jij van mij nodig?
Zie jij iets wat ik over het hoofd zie?

Ik heb in mijn loopbaan ook moeten leren dat een andere mening niet automatisch weerstand betekent. Soms ziet iemand simpelweg iets wat jij vanuit jouw positie niet ziet.

Daarom is communicatie voor mij geen eenrichtingsverkeer.

Het gaat niet alleen om je boodschap overbrengen, maar vooral om ervoor zorgen dat er een echt gesprek ontstaat.

Een open deur?

Misschien klinkt dit allemaal als een open deur.

Natuurlijk moet een leidinggevende duidelijk zijn. Natuurlijk moet je luisteren. Natuurlijk moet je afspraken maken.

Maar juist de dingen die vanzelfsprekend lijken, krijgen in de drukte van alledag soms te weinig aandacht.

We gaan ervan uit dat de ander het wel begrijpt. We stellen een lastig gesprek nog even uit. Of we zeggen iets voorzichtig, terwijl we eigenlijk duidelijker zouden moeten zijn.

En vervolgens zijn we verbaasd als verwachtingen uiteenlopen.

Daarom probeer ik mezelf steeds weer een eenvoudige vraag te stellen:

Heb ik gezegd wat ik werkelijk bedoel — en weet ik ook wat de ander heeft begrepen?

Voor mij is dat geen open deur.

Dat is leiderschap.